أبو علي سينا
ديباچه 71
النجاة من الغرق في بحر الضلالات
2 - النجاة كه گزيدهايست از شفاء واينك مىبينيم . 3 - دانشنامه كه فارسي گونهاى از نجات است وأو هم بدان نام فارسي داده وهم در برابر بسيار از واژههاى فلسفي عربى كه در برابر واژههاى يوناني وسريانى ساخته شده است واژههاى فارسي بكار برده است درست مانند دانشمندان روزگار ساسانى كه واژههاى فلسفي پهلوى ودرى داشته ونشانههاى آنها را در نگارشهاى فلسفي سريانى مىيابيم . اگر ابن سينا از آن دفترهاى پهلوى يا سريانى آگاه مىبود شايد بهتر مىتوانست در اين زمينه كار كند وواژههاى فارسي بيشترى بكار برد . دانشنامه را أبو حامد محمد غزالى در مقاصد الفلاسفة به عربى برگردانده است ( فرهنگ إيران زمين 2 : 69 ) همهء آن را هانرى ماسهء فرانسوى ومحمد آشنا به فرانسه برگرداندند ، چاپ 1958 پاريس ( فرهنگ إيران زمين 6 : 84 - 88 گفتار من دربارهء آن ) آقاى مروج الهى آن را به انگليسى برگردانده است ( چاپ 1973 نيويورك ) . 4 - الحكمة العروضية كه نسخهء ناقصى از ان در هست وبخش خطابه وشعر آن را محمد سليم سالم چاپ كرده است ( مهدوى 62 ) . 5 - عيون الحكمة كه داراى منطق وطبيعي والهى است وامام رازي آن را گزارش كرده است . متن آن را يك بار شادروان مجتبى مينوى در 1333 در تهران ويك بار عبد الرحمن بدوي در 1954 ويكبار اولكن در 1953 چاپ كردهاند . 6 - الهداية كه گزيدهء گزيدهها وبسيار كوتاه ونمودارى از منطق وطبيعي والهى را در آن مىبينيم ( مهدوى 130 ) 7 - الحكمة المشرقية كه بخش منطق آن را يافتهاند ودر مصر چاپ شده است . در اين دفتر است كه ابن سينا آشكارا روش دو بخشي را در منطق پيش گرفته است ( گفتار من دربارهء منطق ابن سينا در كارنامهء هزارهء دوم أو در تهران - فهرست مهدوى 63 ) 8 - اقسام الحكمة كه ابن سينا در آن مانند كندى وأبو زيد بلخى وفارابى در احصاء العلوم وابن هندو در المشوقة ومشكويهء رازي در ترتيب السعادات ( چاپ شده در هامش المبدأ والمعاد صدراى شيرازي چاپ سنگى تهران ) به شناساندن گونهگونه دانشها وهنرها پرداخته است ( مهدوى 32 ) در آن ( ص 112 ) از پنج بخش الهى ياد شده است .